Yedek kontrolü: Web sitesi geri yükleme testi nasıl yapılır?
Bir yedek dosyasının elinizde olması, sitenin o yedekten çalışır durumda açılacağını göstermez. Bu rehberde yedeğin bir kopyasını canlı siteden ayrı bir test ortamında açıp içerikleri kontrol edeceksiniz.
Test ortamı, ziyaretçilerin kullandığı siteyi değiştirmeden deneme yapabileceğiniz ayrı alandır. Hizmet yedeklerinin kapsamı veya destekten geri yükleme istemek için yedekleme rehberini kullanın.
Geri dönebileceğinizi görmek için sitenin de çalışmasını sınayın.
- Dosya açılıyor
Arşiv okunuyor ve içindeki dosyalar listeleniyor.
- Geri yükleme çalışıyor
Ayrı ortamda site açılıyor, önemli kayıtlar okunuyor ve test taslağı kaydediliyor.
İlk kontrol ikinciyi kanıtlamaz. Testi canlı siteye dosya yükleyerek yapmayın.
Başlamadan önce
- Yedeğin sahibi veya yetkili yöneticisi olduğunuzu doğrulayın.
- Yedeğin tarihini, dosya türünü ve saklandığı yeri not edin.
- Canlıdan ayrı klasör, ayrı veritabanı ve erişimi kısıtlı test ortamı hazırlayın.
- Böyle bir alanınız yoksa destek ekibiyle uygun yöntemi belirleyin; canlı verinin üzerine deneme yapmayın.
Geri yükleme, mevcut dosya ve veritabanı kayıtlarını değiştirebilir. Test kopyasının gerçek müşterilere e-posta, ödeme isteği veya dış sistem bildirimi göndermesini de önleyin.
1. Yedek setinin kapsamını yazın
Yedek listesini açın ve aşağıdaki parçaların bulunup bulunmadığını not edin.
| Bileşen | Ne aramalısınız? |
|---|---|
| Web dosyaları | Tema, eklenti, görseller, yapılandırma ve gereken gizli dosyalar |
| Veritabanı | Doğru veritabanı, gerekli bütün tablolar ve yedek saati |
| E-posta | İhtiyacınız varsa posta kutusundaki gerçek mesajlar |
| Ortam bilgisi | PHP sürümü, uzantılar, otomatik görevler ve dış bağlantılar |
WordPress'te iki parça gerekir: Dosyalar ve veritabanı. Sadece wp-content klasörü veya WordPress içerik dışa aktarımı her şeyi geri getirmez. Yakın zamanda güncelleme yaptıysanız iki kopyanın aynı uygulama sürümüne ait olduğunu doğrulayın.
cPanel Backup Wizard sunuluyorsa yedeğin türünü kontrol edin. Tam hesap yedeği, cPanel kullanıcı arayüzünden otomatik geri yüklenemez; sağlayıcı desteği gerekir. Kısmi dosya/veritabanı yedekleri farklıdır. “E-posta yönlendiricileri ve filtreleri” yedeği, kutulardaki bütün mesajların kopyası değildir.
2. Dosyanın okunabildiğini doğrulayın
Nerede? Erişimi kontrollü çalışma alanınızda; örneğin yalnızca sizin eriştiğiniz bilgisayarda.
- Yedeğin bir kopyasını alın. Tek kopya üzerinde çalışmayın.
- Arşiv programıyla kopyayı açıp içindeki dosyaları listeleyin.
- Beklediğiniz site klasörlerini ve dosyalarını kontrol edin.
- Veritabanı dökümünün, yani SQL yedek dosyasının, boş olmadığını doğrulayın.
- Yedek şifreliyse geri açma anahtarına gerektiğinde erişebileceğinizden emin olun.
Önceki yedeğe göre dosya boyutu çok değiştiyse nedenini inceleyin; bu fark tek başına bozukluk kanıtı değildir. Arşivin açılması da sitenin çalışacağını kanıtlamaz: sonraki adımda geri yükleyeceksiniz.
Yedek veya SQL dosyasını tarayıcıdan indirilebilen web klasörüne koymayın.
3. Ayrı ortama geri yükleyin
Nerede? Canlı siteden ayrı, erişimi kısıtlı test ortamında.
- Ortamı parola veya ağ erişim kısıtıyla koruyun. Arama motorlarına
noindexvermek müşteri verilerini yetkisiz erişimden korumaz. - Dosyaları test için hazırladığınız klasöre çıkarın.
- Yeni ve boş bir test veritabanı oluşturun.
- Yalnızca bu veritabanına yetkili ayrı bir kullanıcı oluşturun. Hem içe aktarmada hem test uygulamasında bu kullanıcıyı kullanın; canlı veritabanına erişebilen yönetici hesabını kullanmayın.
- Aşağıdaki SQL kontrolünü tamamlayıp yedeği test veritabanına alın.
- Test uygulamasının bağlantı ayarlarını test veritabanına yönlendirin. Açmadan önce adı ve kullanıcıyı tekrar kontrol edin.
- Bildirimleri, otomatik görevleri, ödeme ve dış API işlemlerini test için sınırlandırın. Kontrolleri belirleyemiyorsanız uygulamayı çalıştırmadan teknik yardım alın.
SQL dosyasında neye dikkat etmelisiniz? USE, hangi veritabanının kullanılacağını seçer; CREATE DATABASE, veritabanı oluşturur. Döküm bu komutlarla kaynak veritabanını hedefliyorsa sadece içe aktarma ekranında test veritabanını seçmek yeterli olmayabilir.
Dökümü üreten aracın hedef veritabanı seçeneklerini kontrol edin; kaynak adı test hedefine güvenle eşleyin. Ne yaptığından emin olmadığınız SQL dökümünü canlı veritabanına yetkili hesapla çalıştırmayın. Yanlış bağlantı, test sitesinin canlı verileri değiştirmesine yol açabilir.
İki ayrı hedefi ve veritabanı yetkisini kontrol edin.
Web erişimi korunur; gerçek bildirim ve ödeme işlemleri sınırlandırılır.
- Ayrı test klasörü
Yedekten çıkan dosyalar canlı sitenin klasörünün dışında tutulur.
- Ayrı test veritabanı
Test kullanıcısı yalnızca bu veritabanına yetkilidir; canlıya erişemez.
Uygulamayı açmadan önce bağlantı bilgisini kontrol edin. SQL içindeki USE veya CREATE DATABASE hedefini de doğrulayın.
4. Sadece ana sayfayı değil veriyi de test edin
- Test sitesinde yönetici girişi yapın.
- Eski ve yeni içeriklerden birkaç örnek açın; görselleri ve dosya indirmelerini kontrol edin.
- Test ortamında bir taslak oluşturup yeniden açın. Böylece veritabanının hem okunabildiğini hem yazılabildiğini kontrol edersiniz.
- Mağaza varsa birkaç siparişin tarih, durum ve tutarını kaynak kayıtlarla karşılaştırın. Gerçek ödeme başlatmayın.
- E-posta geri yüklendiyse birkaç klasördeki ileti sayısını kaynakla karşılaştırın.
- Hata kayıtlarını inceleyin.
Beklenen sonuç: Sayfalar kadar önemli kayıtlar da doğru görünür. Test için oluşturduğunuz kayıtları canlı sisteme aktarmayın.
5. Geri dönüş planını kaydedin
Test sonunda şu bilgileri kaydedin:
- Yedeğin tarihi ve testi yaptığınız tarih.
- Kullanılan yazılım sürümleri.
- Eksik bulunan dosya veya veriler.
- Testte ölçtüğünüz yaklaşık geri yükleme süresi.
- Yedek tarihinden sonra oluştuğu için bu kopyada bulunmayan kayıtlar.
Yedekleme sıklığını işletmenizin yeniden oluşturabileceği veri miktarına göre belirleyin. Örneğin sık sipariş alan bir sitede son yedekten sonra oluşan kayıtların etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.
Güvenlik olayı nedeniyle geri dönüyorsanız eski yedekte de zararlı dosya bulunabilir. Geri yükleme, ele geçirilen hesabı veya açık oluşturan eklentiyi kendiliğinden düzeltmez; asıl nedeni de giderin.
Beklenen sonuç ve sık hatalar
Başarılı test: Dosya ve veritabanı birlikte çalışır, kayıtlar seçilen yedek tarihine uygundur ve canlı site değişmez.
- Görseller eksikse: Yüklemeler klasörünün kopyada bulunduğunu kontrol edin.
- Veritabanı hatası varsa: Bağlantı bilgilerini ve test kullanıcısının yetkilerini kontrol edin.
- İçerik beklenenden eskiyse: Doğru tarihteki yedeği açtığınızı doğrulayın.
Test bitince kısıtlı ortamı ve geçici kopyaları saklama ihtiyacınıza göre temizleyin. Doğruladığınız asıl yedeği canlı sunucudan ayrı, erişimi kontrollü bir yerde tutun.
Canlıya geri yükleme kararı alırsanız önce mevcut durumu da yedekleyin. Seçilen tarihten sonra oluşan verilerin nasıl korunacağını belirleyin.